Leer het schaakbord kennen en schrijf je zetten op als een echte schaker!
Hallo weer! Ik ben Ridder Roel 🗡️
Op deze pagina leer je hoe het schaakbord werkt: de velden,
de coördinaten en hoe je zetten opschrijft met
schaaknotatie. Klik op het bord om het te ontdekken!
Wat zijn de velden?
Het schaakbord bestaat uit 64 vakjes, die we velden noemen. Er zijn 32 witte en 32 zwarte velden — afgewisseld als een dambord.
De velden staan in 8 rijen (horizontaal) en 8 lijnen (verticaal). Elke rij en lijn heeft 8 velden.
Stel het bord altijd zo op dat er een wit veld rechtsonder ligt voor de witte speler!
De velden hebben ook namen: de rijen worden nummers 1–8 genoemd, de lijnen krijgen letters a–h. Zo heeft elk vakje een unieke naam!
Rijen, lijnen en diagonalen
Een rij loopt van links naar rechts over het bord (horizontaal). Rijen worden genummerd 1 t/m 8 — rij 1 is de beginkant van wit, rij 8 van zwart.
Een lijn loopt van voor naar achter (verticaal). Lijnen krijgen de letters a t/m h — van links naar rechts gezien vanuit het perspectief van wit.
Een diagonaal is een rij velden schuin over het bord — altijd dezelfde kleur! De langste diagonalen gaan van hoek tot hoek en hebben 8 velden.
Een rij is horizontaal (→), een lijn is verticaal (↑) en een diagonaal is schuin (↗ of ↘).
Klik op een veld!
Beweeg je muis over het bord om rijen en lijnen te zien oplichten.
—
Klik op een veld om zijn naam te zien
Tip van Ridder Roel:
Onthou: wit rechtsonder! Als het bord verkeerd staat, kloppen alle namen niet meer. Controleer altijd het hoekje rechtsonder voordat je begint.
Hoe werken de coördinaten?
Elk veld op het schaakbord heeft een uniek adres — net als een huis in een straat. Dit adres bestaat uit een letter (lijn) gevolgd door een cijfer (rij).
De letters lopen van a (links) tot h (rechts). De nummers lopen van 1 (onderaan, kant van wit) tot 8 (bovenaan, kant van zwart).
Denk aan een straatnaam: eerst de letter (de straat), dan het getal (het huisnummer). Zo is e4 de straat "e", huisnummer 4!
Het veld e1 is de beginplek van de witte Koning. Het veld e8 is de beginplek van de zwarte Koning. Het midden van het bord bestaat uit de velden d4, e4, d5, e5 — dit zijn de belangrijkste velden!
Startposities
Stuk
Wit
Zwart
♔ Koning
e1
e8
♕ Koningin
d1
d8
♖ Toren
a1, h1
a8, h8
♗ Loper
c1, f1
c8, f8
♘ Paard
b1, g1
b8, g8
♙ Pionnen
a2–h2
a7–h7
Klik op een veld!
Klik op een veld en zie meteen zijn coördinaat verschijnen.
—
Klik op een veld om de coördinaat te zien
Tip van Ridder Roel:
Oefen door willekeurige velden op te noemen en ze dan op te zoeken op het bord. Na een tijdje ken je het bord uit je hoofd — dan denk je veel sneller!
Wat is schaaknotatie?
Schaaknotatie is de manier waarop je schaakzetten opschrijft. Echte schakers schrijven elke zet op — zo kunnen ze de partij later terugspoelen en ervan leren!
We gebruiken de algebraïsche notatie. Elke zet bestaat uit:
De letter van het stuk (hoofdletter) — behalve de pion!
Het veld van bestemming (letter + getal)
Pionen krijgen geen letter. e4 betekent dus: een pion gaat naar e4!
De stukletters
Stuk
Symbool
Letter (NL)
Letter (EN)
Koning
♔
K
K
Koningin (Dame)
♕
D
Q
Toren
♖
T
R
Loper
♗
L
B
Paard
♘
P
N
Pion
♙
—
—
Speciale tekens
Teken
Betekenis
x
Slaan (bijv. Txe4 = Toren slaat op e4)
+
Schaak (bijv. Dc6+ = Dame naar c6, schaak!)
#
Schaakmat (bijv. Dh7# = schaakmat!)
0-0
Rokade met de Koningszijde (korte rokade)
0-0-0
Rokade met de Koninginnenzijde (lange rokade)
!
Goede zet
?
Slechte zet
!!
Schitterende zet
??
Ernstige fout
Probeer het zelf!
Klik op een stuk, dan op een doelveld — en zie de notatie verschijnen!
—
Klik op een stuk om te beginnen
Zettenlijst
Nog geen zetten gespeeld...
Tip van Ridder Roel:
Schrijf al je zetten op tijdens het spelen! Als je verliest, kun je daarna zien waar het fout ging. Zo word je steeds beter!
Oefenvragen
Oefening: De velden
5 vragen
1Hoeveel velden heeft een schaakbord?
2Welk veld ligt rechtsonder als het bord goed staat (voor wit)?
3Hoeveel velden heeft één rij op een schaakbord?
4Sleep de woorden naar het juiste gekleurde gebied op het bord!
Rij
Lijn
Diagonaal
abcdefgh
87654321
Blauw hier...
Groen hier...
Rood hier...
5Wat is altijd waar over een diagonaal op het schaakbord?
Oefening: Coördinaten
3 vragen
3Welk coördinaat heeft het gele veld?
4Wat betekent de letter in een veldnaam (bijv. de 'e' in 'e4')?
5Het gele veld is de beginplek van de witte Koning. Welk coördinaat is dat?
Oefening: Notatie
4 vragen
6Wat betekent de zet e4 in schaaknotatie?
7Wat betekent het teken + achter een zet (bijv. Dc6+)?
8Welke letter gebruik je in de notatie voor de Toren?
9De witte Toren staat op het gele veld en slaat op het blauwe veld. Hoe schrijf je deze zet in notatie?
🎉 Fantastisch! Je hebt alle oefenvragen beantwoord!
Je kent nu de velden, coördinaten en notatie. Tijd voor de echte test: Doe nu de Schaaktoets!
